Nhãn mác hàng hóa nhập khẩu: Quy định, mức phạt và cách nhận biết hàng giả mạo
Trong hoạt động xuất nhập khẩu, nhãn mác hàng hóa nhập khẩu không chỉ là căn cứ để cơ quan hải quan kiểm tra nguồn gốc hàng hóa mà còn giúp người tiêu dùng nhận biết thông tin sản phẩm, xuất xứ, đơn vị chịu trách nhiệm và các cảnh báo liên quan. Việc ghi nhãn sai quy định hoặc không có nhãn hàng hóa có thể khiến doanh nghiệp bị xử phạt hành chính, buộc tái xuất hoặc tiêu hủy hàng hóa.
Dưới đây là những quy định quan trọng về nhãn mác hàng hóa nhập khẩu mà doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cần nắm rõ.
1. Quy định chi tiết về nhãn mác hàng hóa nhập khẩu
1.1 Quy định về nhãn hàng hóa nhập khẩu nói chung
Theo Điều 32, Luật Thương mại 2005, nhãn hàng hóa là bản viết, bản in, bản vẽ hoặc dấu hiệu được gắn trực tiếp trên hàng hóa hoặc bao bì thương phẩm nhằm cung cấp thông tin cần thiết về hàng hóa cho người tiêu dùng và cơ quan quản lý nhà nước.
Đối với hàng hóa nhập khẩu, việc ghi nhãn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì đây là căn cứ để:
- Xác định nguồn gốc xuất xứ hàng hóa;
- Kiểm tra tính hợp pháp của sản phẩm lưu thông trên thị trường;
- Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng;
- Phục vụ công tác quản lý thuế, hải quan và kiểm tra chuyên ngành.
Theo quy định hiện hành, hàng hóa nhập khẩu vào Việt Nam phải có:
- Nhãn gốc của nhà sản xuất;
- Nhãn phụ bằng tiếng Việt đối với các nội dung bắt buộc chưa được thể hiện bằng tiếng Việt. Nhãn phụ phải được dán trước khi hàng hóa lưu thông ra thị trường và không được che khuất các nội dung quan trọng của nhãn gốc.
Ngoài ra, thông tin trên nhãn phải trung thực, rõ ràng, chính xác và phản ánh đúng bản chất hàng hóa. Doanh nghiệp không được tự ý ghi thông tin gây hiểu nhầm về công dụng, chất lượng hoặc xuất xứ sản phẩm.
Đối với từng nhóm hàng chuyên ngành, ngoài quy định chung về nhãn mác, doanh nghiệp còn phải tuân thủ các quy định chuyên ngành nghiêm ngặt liên quan đến kiểm định, công bố chất lượng hoặc cảnh báo an toàn như: Thực phẩm; Mỹ phẩm; Thiết bị điện tử; Thuốc và trang thiết bị y tế; Hóa chất; Đồ chơi trẻ em; Hàng tiêu dùng nhập khẩu…
1.2 Nội dung bắt buộc có trên nhãn mác hàng hóa nhập khẩu
Điều 10, Nghị định 43/2017/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Khoản 5 Điều 1, Nghị định 111/2021/NĐ-CP quy định các nội dung bắt buộc phải thể hiện trên nhãn hàng hóa nhập khẩu, bao gồm:
1) Tên hàng hóa:
Tên hàng hóa phải thể hiện đúng bản chất sản phẩm, giúp người tiêu dùng nhận biết chính xác mặt hàng đang sử dụng hoặc mua bán.
2) Tên và địa chỉ tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm:
Nhãn phải ghi rõ:
- Tên nhà sản xuất;
- Địa chỉ nhà sản xuất ở nước ngoài;
- Đơn vị nhập khẩu hoặc phân phối tại Việt Nam.
Thông tin này giúp cơ quan chức năng truy xuất nguồn gốc khi xảy ra tranh chấp hoặc vi phạm chất lượng.
3) Xuất xứ hàng hóa:
Xuất xứ thường được thể hiện dưới các cụm từ: Made in China; Made in Korea; Product of Japan; Sản xuất tại…
Doanh nghiệp không được ghi xuất xứ gây hiểu nhầm hoặc gian lận thương mại.
4) Thành phần hoặc cấu tạo:
Đối với thực phẩm, mỹ phẩm, hóa chất, dược phẩm hoặc sản phẩm tiêu dùng đặc thù, nhãn phải thể hiện thành phần cấu tạo theo quy định.
5) Định lượng hàng hóa:
Bao gồm:
- Khối lượng tịnh;
- Thể tích;
- Số lượng;
- Kích thước;
- Dung tích.
6) Ngày sản xuất và hạn sử dụng: Đây là nội dung bắt buộc với nhiều nhóm hàng như:
- Thực phẩm;
- Mỹ phẩm;
- Thuốc;
- Hóa chất;
- Sản phẩm tiêu dùng có thời hạn sử dụng.
1.3 Hướng dẫn sử dụng và cảnh báo an toàn
Một số mặt hàng cần có:
- Hướng dẫn bảo quản;
- Hướng dẫn sử dụng;
- Khuyến cáo an toàn;
- Cảnh báo nguy hiểm.
Ví dụ:
- “Tránh xa tầm tay trẻ em”;
- “Không sử dụng gần nguồn nhiệt”;
- “Chỉ dùng ngoài da”.
- “Không sử dụng cho trẻ dưới 3 tuổi”.
- “Không sử dụng cho phụ nữ có thai hoặc cho con bú”.
1.4 Mã số, mã vạch hoặc thông tin truy xuất
Nhiều doanh nghiệp hiện nay bổ sung:
- QR Code;
- Barcode;
- Tem chống giả;
- Tem điện tử truy xuất nguồn gốc.
Điều này giúp tăng tính minh bạch và hỗ trợ người tiêu dùng kiểm tra sản phẩm chính hãng.
2. Quy định xử phạt hàng hóa nhập khẩu không nhãn mác
Việc nhập khẩu hàng hóa không có nhãn hoặc ghi nhãn không đúng quy định có thể bị xử phạt hành chính theo nhiều mức độ khác nhau.
2.1 Phạt đối với hàng hóa nhập khẩu không có nhãn gốc
Hàng hóa nhập khẩu bắt buộc phải có nhãn gốc thể hiện các thông tin cơ bản của sản phẩm. Nếu hàng hóa nhập khẩu không có nhãn gốc, doanh nghiệp có thể bị xử phạt tùy theo giá trị hàng hóa vi phạm.
Mức xử phạt thường gồm:
- Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đối với vi phạm nhỏ;
- Phạt từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng nếu giá trị hàng hóa lớn;
- Buộc bổ sung nhãn hàng hóa trước khi lưu thông;
- Trường hợp nghiêm trọng có thể bị buộc tái xuất hoặc tiêu hủy hàng hóa.
Ngoài tiền phạt, cơ quan hải quan có quyền:
- Tạm dừng thông quan;
- Kiểm tra thực tế toàn bộ lô hàng;
- Áp dụng kiểm tra chuyên ngành bổ sung.
2.2 Phạt đối với hành vi không dán nhãn phụ tiếng Việt
Theo quy định hiện hành, hàng hóa nhập khẩu lưu thông tại Việt Nam phải có nhãn phụ bằng tiếng Việt nếu nhãn gốc chưa thể hiện đầy đủ nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt.
Các hành vi vi phạm phổ biến gồm:
- Không dán nhãn phụ;
- Dán nhãn phụ thiếu nội dung;
- Dịch sai thông tin từ nhãn gốc;
- Dán nhãn che mất nội dung quan trọng.
Tùy mức độ vi phạm, doanh nghiệp có thể bị:
- Phạt tiền từ 500.000 đồng đến hàng chục triệu đồng;
- Buộc thu hồi hàng hóa để sửa nhãn;
- Buộc tiêu hủy nhãn vi phạm;
- Buộc cải chính thông tin sai lệch.
Đối với nhóm hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe như thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm hoặc hóa chất, mức xử phạt thường nghiêm khắc hơn.
2.3 Phạt đối với hành vi ghi sai xuất xứ hàng hóa
Đây là một trong những vi phạm bị kiểm tra rất chặt trong hoạt động xuất nhập khẩu.
Các hành vi thường gặp gồm:
- Ghi “Made in Vietnam” cho hàng nhập khẩu;
- Ghi sai quốc gia sản xuất;
- Tẩy xóa hoặc thay đổi thông tin xuất xứ;
- Gắn nhãn gây hiểu nhầm về nguồn gốc hàng hóa.
Tùy tính chất vụ việc, doanh nghiệp có thể bị:
- Phạt hành chính lên đến hàng chục triệu đồng;
- Tịch thu tang vật vi phạm;
- Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên nhãn;
- Buộc tái xuất hàng hóa;
- Trường hợp nghiêm trọng có thể bị xử lý về hành vi gian lận thương mại hoặc giả mạo xuất xứ.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn có nguy cơ:
- Bị đưa vào diện kiểm tra trọng điểm;
- Ảnh hưởng uy tín thương mại;
- Mất quyền hưởng ưu đãi thuế quan từ C/O.
2.4 Phạt đối với hành vi ghi thiếu nội dung bắt buộc
Nhãn hàng hóa nhập khẩu nếu thiếu các nội dung bắt buộc như:
- Tên hàng hóa;
- Nhà nhập khẩu;
- Thành phần;
- Hạn sử dụng;
- Hướng dẫn sử dụng;
- Cảnh báo an toàn;
thì vẫn bị xem là vi phạm quy định về ghi nhãn. Tùy số lượng hàng hóa và mức độ ảnh hưởng, mức xử phạt có thể:
- Từ 1 triệu đồng đến trên 30 triệu đồng;
- Buộc sửa đổi hoặc bổ sung nhãn;
- Buộc thu hồi sản phẩm đang lưu thông trên thị trường.
2.5 Biện pháp khắc phục hậu quả ngoài tiền phạt
Ngoài xử phạt bằng tiền, cơ quan chức năng còn có thể áp dụng các biện pháp bổ sung như:
- Buộc thu hồi hàng hóa vi phạm;
- Buộc dán lại nhãn đúng quy định;
- Buộc tiêu hủy nhãn hoặc bao bì sai phạm;
- Buộc tái xuất hàng hóa nhập khẩu;
- Buộc tiêu hủy hàng hóa không đủ điều kiện lưu thông.
Đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng, tái phạm nhiều lần hoặc có dấu hiệu gian lận thương mại, doanh nghiệp có thể bị:
- Đình chỉ hoạt động kinh doanh có thời hạn;
- Tăng mức độ kiểm tra hải quan trong các lô hàng tiếp theo;
- Chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu hình sự.
3. Quy trình dán nhãn mác hàng hóa nhập khẩu
Để đảm bảo đúng quy định pháp luật, doanh nghiệp nên thực hiện quy trình dán nhãn hàng hóa nhập khẩu theo các bước sau:
Bước 1: Kiểm tra nhãn gốc của hàng hóa
Sau khi hàng về kho hoặc cảng, doanh nghiệp cần kiểm tra:
- Có nhãn gốc hay không;
- Nội dung trên nhãn có đầy đủ không;
- Có đúng với hồ sơ nhập khẩu không.
Bước 2: Xác định nội dung cần bổ sung bằng tiếng Việt
Nếu nhãn gốc chưa có tiếng Việt hoặc thiếu nội dung bắt buộc, doanh nghiệp cần thiết kế nhãn phụ.
Thông thường nhãn phụ sẽ bao gồm:
- Tên hàng hóa;
- Xuất xứ;
- Nhà nhập khẩu;
- Hướng dẫn sử dụng;
- Cảnh báo;
- Thông số kỹ thuật.
Bước 3: In và dán nhãn phụ
Nhãn phụ cần:
- Dễ đọc;
- Không bong tróc;
- Không che nội dung quan trọng của nhãn gốc.
Doanh nghiệp có thể dán nhãn:
- Tại kho ngoại quan;
- Tại cảng;
- Tại kho nội địa trước khi lưu thông.
Bước 4: Kiểm tra đối chiếu hồ sơ
Trước khi bán ra thị trường, cần đối chiếu:
- Nhãn hàng hóa;
- Invoice;
- Packing list;
- Tờ khai hải quan;
- Chứng nhận xuất xứ (C/O).
Điều này giúp hạn chế sai lệch thông tin và tránh bị xử phạt khi kiểm tra sau thông quan.
Bước 5: Lưu hồ sơ và mẫu nhãn
Doanh nghiệp nên lưu:
- File thiết kế nhãn;
- Mẫu nhãn thực tế;
- Hồ sơ nhập khẩu;
- Hình ảnh sản phẩm.
Đây là căn cứ quan trọng khi cơ quan chức năng tiến hành thanh tra hoặc kiểm tra thị trường.
4. Nhận biết nhãn mác hàng hóa nhập khẩu giả mạo
Hiện nay, tình trạng làm giả nhãn mác hàng nhập khẩu diễn ra khá phổ biến. Dưới đây là một số dấu hiệu giúp nhận biết hàng hóa nhập khẩu giả mạo nhãn mác:
4.1 Thông tin in ấn kém chất lượng
Nhãn giả thường: In mờ; Sai chính tả; Font chữ không đồng nhất; Màu sắc nhòe hoặc lệch.
4.2 Thiếu thông tin bắt buộc
Nhiều sản phẩm giả mạo có thể không ghi nhà nhập khẩu; Không có xuất xứ rõ ràng; Thiếu hạn sử dụng; Không có hướng dẫn sử dụng…
4.3 Tem chống giả bất thường
Tem chống giả có dấu hiệu: Bong tróc dễ dàng; Không có mã xác thực; Không quét được QR Code; Không kiểm tra được trên hệ thống của hãng.
4.4 Giá bán thấp bất thường
Hàng giả mạo nhập khẩu thường có giá rẻ hơn nhiều so với thị trường để thu hút người mua.
4.5 Không có chứng từ hoặc hóa đơn
Sản phẩm nhập khẩu chính ngạch thường đi kèm:
- Hóa đơn;
- Tem phụ tiếng Việt;
- Chứng từ nhập khẩu;
- Thông tin nhà phân phối rõ ràng.
Nếu người bán không cung cấp được các giấy tờ cơ bản, người mua cần cẩn trọng.
Như vậy, nhãn mác hàng hóa nhập khẩu là yêu cầu bắt buộc trong hoạt động xuất nhập khẩu và lưu thông hàng hóa tại Việt Nam. Việc tuân thủ đúng quy định về ghi nhãn không chỉ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro xử phạt mà còn góp phần nâng cao uy tín thương hiệu và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Dương Nguyễn
TIN TỨC LIÊN QUAN:
Hàng giả là gì? Phân biệt với hàng nhái và quy định hải quan 2026
12/05/2026-218 lượt xem
